บทความนี้จะอธิบายเกี่ยวกับ Dark Pool สถานที่ซื้อขายส่วนตัวที่สถาบันการเงินมักใช้เทรดหุ้นจำนวนมหาศาลแบบไม่เปิดเผยตัวตน เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้ราคาผันผวนฉับพลัน คุณจะได้เรียนรู้วิธีการทำงานของตลาดลับเหล่านี้ ผลกระทบต่อตลาดในวงกว้าง และทำไมกิจกรรมของ Dark Pool จึงมีความสำคัญกับเทรดเดอร์รายย่อยด้วย
Dark Pool (ดาร์กพูล) เป็นตลาดซื้อขายส่วนตัวที่ดำเนินการคำสั่งซื้อและคำสั่งขายจำนวนมหาศาล โดยไม่เปิดเผยรายการคำสั่งเทรดบนตารางเสนอซื้อเสนอขายสาธารณะจนกว่าการเทรดจะเสร็จสมบูรณ์ ต่างจากตลาดปกติตรงที่จะมองไม่เห็นการซื้อขายจนกว่าจะมีการรายงาน จึงช่วยปกป้องไม่ให้ราคาเคลื่อนไหวอย่างฉับพลัน
Dark Pool มีบทบาทสำคัญเพราะทำให้เทรดเดอร์สถาบัน เช่น กองทุนเฮดจ์ฟันด์และกองทุนบำเหน็จบำนาญ สามารถโยกย้ายพอร์ตการลงทุนขนาดใหญ่ได้แบบไม่ต้องเปิดเผยตัวตน และไม่ต้องประกาศให้คนในตลาดรู้สิ่งที่จะทำ สำหรับเทรดเดอร์รายย่อย การรู้ถึงกิจกรรมของ Dark Pool จะสามารถอธิบายการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ และได้รับเบาะแสเกี่ยวกับเซนติเมนต์ของนักลงทุนสถาบันที่อยู่เบื้องหลังสภาวะตลาด
Dark Pool คืออะไร
คำจำกัดความและลักษณะสำคัญ
● Dark Pool เป็นตลาดส่วนตัวที่เทรดเดอร์สามารถขายหรือซื้อหลักทรัพย์จำนวนมากโดยไม่ต้องเปิดเผยคำสั่งซื้อขายต่อสาธารณะ
● คำสั่งซื้อขายจะถูกเก็บเป็นความลับจนกว่าจะดำเนินการคำสั่งเรียบร้อย และจะรายงานข้อมูลหลังจากการเทรดเสร็จสมบูรณ์
● Dark Pool ได้รับการสร้างขึ้นมาเพื่อลดผลกระทบให้น้อยลงและไม่ให้ตลาดแกว่งแรง ดังนั้นการเทรดปริมาณสูงจะไม่ส่งผลต่อราคาก่อนที่คำสั่งจะถูกจับคู่ครบ
Dark Pool แตกต่างจากตลาดแบบเปิดเผยข้อมูล (Lit / Public Exchanges) อย่างไร
● การมองเห็นคำสั่งซื้อขาย – คำสั่งซื้อและคำสั่งขายบนตลาดสาธารณะจะแสดงในตารางเสนอซื้อเสนอขาย (Order Book) ส่วน Dark Pool จะไม่เปิดเผย
● ผลกระทบต่อราคา – คำสั่งซื้อขายบนกระดานสาธารณะสามารถผลักดันให้ราคาเพิ่มขึ้นหรือลดลงหากตลาดเจอกับแรงซื้อหรือแรงขายปริมาณมาก แต่ Dark Pool จะซ่อนแรงกดดันดังกล่าวเอาไว้จนกว่าการเทรดจะเสร็จสิ้น
● เวลาในการเปิดเผยข้อมูล – ตลาดแบบเปิดเผยข้อมูลจะรายงานการเทรดแบบเรียลไทม์ ส่วน Dark Pool จะรายงานล่าช้า ซึ่งปกติจะรายงานหลังจากตลาดเคลื่อนไหวไปแล้ว
● ผู้เข้าร่วม – ตลาดแบบเปิดเผยข้อมูลมีทั้งเทรดเดอร์รายย่อยและเทรดเดอร์สถาบัน ส่วน Dark Pool จะมีเพียงนักลงทุนสถาบันขนาดใหญ่ที่ใช้
ประเภทของ Dark Pool
BDark Pool ที่ดำเนินการโดยโบรกเกอร์–ดีลเลอร์
● มีบริษัทโบรกเกอร์ขนาดใหญ่หรือธนาคารเพื่อการลงทุนเป็นเจ้าของ
● ส่วนใหญ่จะจับคู่คำสั่งซื้อขายกันเองภายในระหว่างลูกค้าของตัวเอง
Dark Pool ที่เป็นของตลาดหลักทรัพย์
● ตลาดหลักทรัพย์ขนาดใหญ่ (เช่น NYSE หรือ Nasdaq) จะดำเนินการในรูปแบบพื้นที่เทรดส่วนตัวที่แยกจากกระดานปกติ
● ทำให้ได้รับความเป็นส่วนตัวโดยที่ยังใช้เทคโนโลยีเดียวกับตลาดสาธารณะ
Dark Pool อิสระ (ตัวแทน)
● ดำเนินการและเป็นเจ้าของโดยบริษัทอิสระที่ไม่ได้เทรดด้วยบัญชีของตัวเอง
● ดำเนินการจับคู่คำสั่งซื้อขายของลูกค้าเท่านั้น และปกติจะทำหน้าที่เป็นคนกลางที่มีความเป็นกลาง
ทำไมต้องมี Dark Pool
ประโยชน์สำหรับเทรดเดอร์สถาบัน
ลดผลกระทบต่อตลาด
● การวางคำสั่งซื้อขายขนาดใหญ่ในกระดานตลาดสาธารณะจะทำให้ราคาเคลื่อนไหวไปในทิศทางที่ไม่เป็นผลดีต่อเทรดเดอร์สถาบัน
● Dark Pool ช่วยให้เทรดเดอร์สถาบันสามารถซื้อขายแบบไม่เปิดเผยตัวตน ไม่ต้องบอกใครว่าจะเทรดมากแค่ไหนหรือคิดจะทำอะไร
รักษาความเป็นส่วนตัว
● ผู้เข้าร่วมตลาดคนอื่นๆ จะมองไม่เห็นว่าใครกำลังซื้อหรือขายจนกว่าการเทรดจะเสร็จสิ้น
● ช่วยปกป้องกลยุทธ์ของนักลงทุนสถาบันจากการส่งคำสั่งซื้อขายตัดหน้า (Front Running) หรือเลียนแบบกลยุทธ์
ต้นทุนธุรกรรมต่ำกว่า
● Dark Pool มีสเปรดที่แคบกว่าและค่าธรรมเนียมน้อยกว่าตลาดสาธารณะ
● การจับคู่คำสั่งซื้อขายภายในช่วยให้ไม่ต้องกังวลเรื่องค่าธรรมเนียมที่ต้องจ่ายให้ตลาดหลักทรัพย์
ใช้งานตอนไหนบ้าง
เทรดล็อตขนาดใหญ่
● กองทุนขนาดใหญ่อาจต้องการซื้อหรือขายหุ้นนับล้านโดยไม่ทำให้ตลาดเหวี่ยง
ปรับพอร์ต
● สถาบันที่ปรับพอร์ตช่วงสิ้นไตรมาสมักใช้ Dark Pool เพื่อดำเนินการปรับพอร์ตแบบเงียบๆ
เข้าหรือออกแบบไม่เปิดเผย
● ไม่ว่าจะเข้าสู่สถานะใหม่หรือปิดสถานะที่ขาดทุน การปกปิดตัวตนจะช่วยหลีกเลี่ยงไม่ให้ราคาเพิ่มขึ้นแรงหรือลดลงแรงเนื่องจากคำสั่งเทรดของตนเอง
ตนเองการทำงานของ Dark Pool ในโลกจริง
การจับคู่คำสั่งเทรดและการกำหนดราคา
● Dark Pool จะจับคู่คำสั่งซื้อและคำสั่งขายภายในโดยไม่แสดงให้ทั้งตลาดเห็น
● ปกติแล้วคำสั่งเทรดมักถูกดำเนินการที่ราคากลางระหว่างราคาเสนอซื้อและราคาเสนอขายที่ดีที่สุดของประเทศ (NBBO) เพื่อให้ได้ราคาที่เป็นธรรม
● บางแห่งจะใช้ราคาเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามปริมาณซื้อขาย (VWAP) หรือกำหนดราคาซื้อขายแบบอิงจากเกณฑ์มาตรฐานอื่นๆ
การรายงานและการเปิดเผยข้อมูลการเทรด
● ไม่แสดงธุรกรรมการซื้อขายในตารางเสนอซื้อเสนอขายสาธารณะจนกว่าจะเทรดเสร็จ
● หลังจากเทรดเรียบร้อยแล้วจะส่งไปแสดงในข้อมูลการซื้อขายรวม ซึ่งปกติจะใช้เวลาไม่กี่นาที
● ความล่าช้าดังกล่าวช่วยลดแรงกระแทกที่จะส่งผลต่อตลาด เพราะเมื่อข้อมูลการเทรดปรากฏ ราคามักจะนิ่งไปแล้ว
สภาพคล่องและผู้เข้าร่วม
● Dark Pool ถูกใช้งานโดยนักลงทุนสถาบันเป็นหลัก (กองทุนรวม กองทุนบำเหน็จบำนาญ กองทุนเฮดจ์ฟันด์) ที่ต้องการขายปริมาณหุ้นจำนวนมาก
● กลุ่มเทรดเดอร์ที่ส่งคำสั่งซื้อขายด้วยความถี่สูง (High-frequency traders หรือ HFT) อาจเข้ามามีบทบาทในการเติมสภาพคล่องเป็นครั้งคราว แม้ว่าการกระทำดังกล่าวจะมีข้อโต้แย้งถึงความเหมาะสม
● เทรดเดอร์รายย่อยไม่สามารถเข้าถึง Dark Pool ได้โดยตรง แต่อาจได้รับผลกระทบทางอ้อมหากโบรกเกอร์ของตนส่งต่อคำสั่งซื้อขายไปยัง Dark Pool
จุดอ่อนและข้อถกเถียง
ขาดความโปร่งใส
● Dark Pool ไม่เปิดเผยกระแสคำสั่งซื้อขาย ดังนั้นผู้เข้าร่วมตลาดคนอื่นๆ จะมองไม่เห็นว่าใครกำลังซื้อหรือกำลังขาย
● ความโปร่งใสด้านราคาที่ลดลงส่งผลให้การคำนวณแรงซื้อและแรงขายที่แท้จริงทำได้ยากขึ้น
ผลกระทบต่อการค้นพบราคา
● เนื่องจากคำสั่งเทรดปริมาณมากได้รับการดำเนินการนอกตลาดสาธารณะ ปริมาณซื้อขายที่เห็นบนกระดานจึงน้อย
● สิ่งนี้สามารถบิดเบือนสัญญาราคาและทำให้ตลาดกำหนดราคาหลักทรัพย์ที่ยุติธรรมได้ยากขึ้น
เสี่ยงที่จะถูกนำไปใช้งานในทางที่ไม่เหมาะสม
● อาจมีโอกาสเกิดผลประโยชน์ทับซ้อนหาก Dark Pool ถูกดำเนินการโดยโบรกเกอร์ที่เทรดในนามของตัวเองด้วย
● กลุ่มเทรดเดอร์ที่ส่งคำสั่งซื้อขายด้วยความถี่สูง (HFT) สามารถใช้ประโยชน์จาก Dark Pool ด้วยการค้นหาคำสั่งปริมาณมากที่ซ่อนอยู่ และทำการเทรดสวนทาง (“Latency Arbitrage”)
● บางกรณีผู้ให้บริการถูกตั้งข้อหาฉ้อโกงลูกค้าหรือฉ้อโกงนักลงทุน เนื่องจากปกปิดข้อมูลเกี่ยวกับคู่สัญญาที่ทำการซื้อขายด้วย
ปัญหาด้านหน่วยงานกำกับดูแล
● หน่วยงานกำกับดูแลกังวลว่าการใช้ Dark Pool จะทำให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เท่าเทียมกันและเกิดการกระจายตัวของสภาพคล่องในตลาด
● หลายคดีมีการฟ้องร้องบังคับใช้กฎหมายและปรับเงินจำนวนมาก มุ่งเป้าไปที่ผู้ให้บริการที่ไม่สามารถปฏิบัติตามกฎระเบียบข้อบังคับด้านการเปิดเผยข้อมูล
● ในสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรปมีการปฏิรูปกฎระเบียบอย่างต่อเนื่อง เรียกร้องให้มีความโปร่งใสเพิ่มขึ้นและรายงานข้อมูล
Dark Pool กับเทรดเดอร์รายย่อย
Dark Pool ส่งผลต่อเทรดเดอร์รายย่อยหรือไม่?
● เทรดเดอร์รายย่อยไม่ได้เทรดโดยตรงใน Dark Pool แต่ก็ยังคงได้รับผลกระทบทางอ้อม
● เมื่อสถาบันทำการซื้อขายล็อตใหญ่นอกตลาดสาธารณะ ราคาตลาดจะขยับเมื่อมีการเปิดเผยข้อมูล ทำให้บัญชีรายย่อยได้รับผลกระทบ
● บางครั้งการเทรดลักษณะนี้สามารถอธิบายการเคลื่อนไหวของราคาที่เกิดขึ้นโดยไม่มีข่าวรองรับ
เส้นทางส่งคำสั่งซื้อขายของรายย่อย
● โบรกเกอร์รายย่อยบางที่ทำการส่งคำสั่งใน Dark Pool เพื่อพยายามให้ได้ราคาดีกว่าหรือจ่ายค่าธรรมเนียมน้อยลง
● คำสั่งซื้อขายเหล่านี้ส่วนมากมีขนาดเล็กและนำมารวมเข้าด้วยกันก่อนที่จะถูกจับคู่กับกระแสคำสั่งซื้อขายจากสถาบัน
● เทรดเดอร์รายย่อยอาจไม่รู้ว่าคำสั่งของตนได้รับการดำเนินการผ่านตลาด Dark Pool
เทรดเดอร์รายย่อยสามารถใช้ประโยชน์จากข้อมูล Dark Pool ได้หรือไม่
● แม้ข้อมูล Dark Pool แบบเรียลไทม์จะถูกจำกัด แต่ซอฟต์แวร์วิเคราะห์บางประเภทสามารถแสดงข้อมูลรายการเทรดใน Dark Pool หลังจากที่รายการนั้นถูกดำเนินการเสร็จแล้ว
● การติดตามข้อมูลนี้ช่วยให้เห็นข้อมูลเจาะลึกเกี่ยวกับมุมมองของสถาบัน โดยเฉพาะหากมีการซื้อขายขนาดใหญ่ปรากฏออกมาก่อนที่ราคาจะเคลื่อนไหว
● เทรดเดอร์ควรใช้สิ่งนี้เป็นข้อมูลประกอบการวิเคราะห์ ไม่ควรใช้เป็นสัญญาณเข้าเทรด และควรใช้ร่วมกับการวิเคราะห์อื่นๆ รวมถึงการควบคุมความเสี่ยง
แนวโน้มล่าสุดและสภาพแวดล้อมด้านกฎระเบียบ
การกำกับดูแลที่เข้มงวดขึ้น
● หน่วยงานกำกับดูแลในยุโรป (ESMA) และสหรัฐอเมริกา (SEC) ได้เพิ่มความเข้มงวดมากขึ้นเกี่ยวกับข้อกำหนดการรายงานข้อมูล เพื่อดึงกิจกรรมใน Dark Pool ออกมาสู่สาธารณะ
● ตลาดยุโรปมีข้อจำกัดด้านปริมาณการเทรดผ่าน Dark Pool เพื่อป้องกันไม่ให้สภาพคล่องถูกดึงออกจากตลาดสาธารณะมากเกินไป
● สหรัฐอเมริกาเสนอให้มีการส่งรายงานคำสั่งซื้อขายเร็วขึ้น และเปิดเผยข้อมูลให้ชัดเจนขึ้นว่า Dark Pool ทำงานอย่างไร ใครบ้างที่มีส่วนร่วม
เปลี่ยนแปลงสู่ความโปร่งใสที่มากขึ้น
● Dark Pool บางที่ได้เปิดเผยข้อมูลหลังการซื้อขายเพิ่มเติมเกี่ยวกับเวลาที่ดำเนินการ ราคา และคู่สัญญา (ไม่เปิดเผยตัวตน)
● เทคโนโลยีสำหรับการตรวจสอบตลาดมีประสิทธิภาพมากขึ้น การที่ผู้เข้าร่วมจะใช้ Dark Pool เพื่อปั่นตลาดจึงทำได้ยากขึ้น
● ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีดังกล่าวช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบด้านกฎระเบียบ และเพิ่มความมั่นใจของนักลงทุน โดยไม่กระทบต่อจุดประสงค์หลัก นั่นคือการลดผลกระทบต่อตลาด
บทบาทของ Dark Pool ที่เปลี่ยนแปลงไป
● สัดส่วนของปริมาณการเทรดผ่าน Dark Pool เริ่มนิ่งเมื่อเทียบกับทั้งตลาด หลังจากเติบโตแรงอย่างต่อเนื่องในช่วงทศวรรษ 2010
● การส่งคำสั่งเทรดระหว่างตลาดแบบเปิดเผยข้อมูลและ Dark Pool เพิ่มมากขึ้น โดยใช้อัลกอริทึมกำหนดเส้นทางส่งคำสั่งอัจฉริยะ
● แพลตฟอร์มรูปแบบใหม่บางที่ได้ผสมผสานความเป็นส่วนตัวของ Dark Pool เข้ากับราคาที่โปร่งใสมากขึ้น เพื่อพยายามหาจุดสมดุลที่ดีที่สุดระหว่างความยุติธรรมและประสิทธิภาพ
สรุปส่งท้าย
Dark Pool เป็นการซื้อขายนอกกระดานที่สามารถส่งคำสั่งเทรดขนาดใหญ่แบบไม่เปิดเผยตัวตนเพื่อลดผลกระทบต่อตลาด แม้จะออกแบบมาเพื่อเน้นนักลงทุนสถาบันเป็นหลัก แต่การเทรดของสถาบันก็ยังคงส่งผลกระทบทางอ้อมต่อราคาตลาดที่รายย่อยมองเห็นบนกระดานซื้อขายสาธารณะ
การทำความเข้าใจกลไกการทำงานของ Dark Pool รวมถึงการใช้งาน ความเสี่ยง และสถานะด้านกฎระเบียบ จะช่วยให้เทรดเดอร์สามารถอ่านพฤติกรรมตลาดและการเคลื่อนไหวของราคาแบบฉับพลันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น Dark Pool ไม่ใช่สิ่งที่เทรดเดอร์รายย่อยทั่วไปจะนำไปใช้งานโดยตรง แต่การรู้ว่ามี Dark Pool อยู่เป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้เข้าใจพฤติกรรมตลาดที่เกิดขึ้น
เทรดเดอร์ควรใช้ข้อมูลจาก Dark Pool เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ ร่วมกับการอ้างอิงตามตัวชี้วัดทางเทคนิค ข่าวตลาด และการควบคุมความเสี่ยงที่รัดกุม ความรู้เป็นสิ่งที่สร้างโอกาสทำกำไร ไม่ใช่ความถี่ในการเทรด หากต้องการสำรวจการทำงานในตลาดของจริง สามารถเปิดบัญชีทดลองฟรีที่ IQ Option และทดสอบกลยุทธ์ได้อย่างปลอดภัยก่อนเทรดด้วยเงินจริง
